Εγκυμοσύνη και Κατοικίδια

Υπάρχει λόγος να αποχωρίζεστε τα αγαπημένα σας κατοικίδια όταν το τεστ εγκυμοσύνης βγαίνει «θετικό»; ‘Η μήπως πρέπει απλά να είστε πιο επιμελείς στη φροντίδα τους και στους γενικούς κανόνες υγιεινής που μέχρι πρότινος αμελούσατε;

Η εγκυμοσύνη είναι μια περίοδος γεμάτη αλλαγές, προσδοκίες, αλλά και ανησυχίες για την έγκυο και τους οικείους της. Η μέλλουσα μητέρα αναρωτιέται τι μπορεί να κάνει καλό και τι ενδεχομένως θα μπορούσε να βλάψει την ίδια ή το μωρό της. Έτσι, ανάμεσα σε άλλα, μπορεί να σκέφτεται: είναι σωστό να συνεχίσω να ζω με το αγαπημένο μου κατοικίδιο; Κι αυτό γιατί κυριαρχεί έντονα η αντίληψη ότι οι έγκυες και τα κατοικίδια (ιδίως οι γάτες), δεν ενδείκνυται να συνυπάρχουν. Άποψη τόσο διαδεδομένη, ώστε πολλές γυναίκες αναγκάζονται να στερηθούν το αγαπημένο τους ζωάκι. Στην πραγματικότητα όμως, οι κίνδυνοι είναι πολύ λίγοι και μπορούν να αποφευχθούν με απλά μέτρα προφύλαξης.

Ακόμα και αρκετοί γιατροί δεν είναι πλήρως ενημερωμένοι για το αν πραγματικά υπάρχουν κίνδυνοι, ποιοι είναι αυτοί, πώς μεταδίδονται και πώς εκδηλώνονται, με αποτέλεσμα να συστήνουν άδικα την απομάκρυνση του ζώου. Η αλήθεια είναι πως πράγματι, πολλοί μολυσματικοί παράγοντες μεταδίδονται από τα κατοικίδια στον άνθρωπο, ωστόσο ελάχιστοι από αυτούς οδηγούν σε σοβαρές λοιμώξεις και ακόμη λιγότεροι μπορεί να βλάψουν το έμβρυο. Επειδή οι περισσότερες μολύνσεις μπορούν να αποφευχθούν με απλά καθημερινά μέτρα υγιεινής, η κατανόηση του τρόπου μετάδοσης και η ενημέρωση για την πρόληψή τους είναι απαραίτητες.

Η τοξοπλάσμωση

Πρακτικά, το μόνο παράσιτο που μπορεί μολύνοντας τη μητέρα να βλάψει το έμβρυο, είναι το Toxoplasma Gondii. Η τοξοπλάσμωση στον ενήλικα είναι μία ήπια συνήθως λοίμωξη, με πυρετό ή/και διόγκωση των λεμφαδένων. Εάν όμως προσβάλει μια έγκυο, υπάρχει μικρή πιθανότητα να περάσει τον πλακούντα, οδηγώντας σε συγγενή τοξοπλάσμωση το έμβρυο. Πρόκειται για μια πολύ σοβαρή κατάσταση, η οποία σχετίζεται με δυσμορφίες και νοητική υστέρηση. Ο άνθρωπος μολύνεται από τις ωοκύστεις του τοξοπλάσματος που αποβάλλονται στα κόπρανα της γάτας (και όχι από απευθείας επαφή με το ζώο), με κάποιον από τους παρακάτω τρόπους:

• Με την κατανάλωση μισοψημένου κρέατος που περιέχει ωοκύστεις.
• Με την κατανάλωση όχι καλά πλυμένων λαχανικών μολυσμένων με περιττώματα γάτας.
• Φέρνοντας τα χέρια στο στόμα χωρίς πλύσιμο έπειτα από άμεση επαφή με περιττώματα γάτας, έπειτα από κηπουρικές δουλειές ή αλλαγή της άμμου υγιεινής.

Η μόλυνση της εγκύου είναι πραγματικά σπάνια γιατί:

• Η ίδια η γάτα για να μολυνθεί πρέπει να καταναλώσει ωμό κρέας που έχει ωοκύστεις. Αυτό συμβαίνει κυρίως στις γάτες που ζουν και τρέφονται εκτός σπιτιού με τρωκτικά και με ωμά αποφάγια.
• Η γάτα μολύνεται συνήθως σε μικρή ηλικία και αποκτά ανοσία. Είναι απίθανο να ξαναμολυνθεί σαν ενήλικη γάτα.
• Οι ωοκύστεις στα κόπρανα γίνονται μολυσματικές 1-5 μέρες μετά. Αν αλλάζεται η άμμος υγιεινής καθημερινά, ο κίνδυνος μόλυνσης ελαχιστοποιείται.

Δαγκωματιές και γρατζουνιές

Σε ποσοστό 5%-15% μπορεί να επιμολυνθούν. Γι’ αυτό, καλό είναι η έγκυος να εξετάζεται από γιατρό, το τραύμα να καθαρίζεται χειρουργικά και, όπου κρίνεται απαραίτητο, να δίνεται αντιβίωση.

Οι γρατζουνιές από γάτες μπορεί να οδηγήσουν στη λεγόμενη «cat scratch disease», η οποία οφείλεται στο μικροοργανισμό Bartonella. Εκδηλώνεται με εξάνθημα και λεμφαδενοπάθεια. Υποχωρεί σε 2-5 μήνες και δεν προσβάλλει το έμβρυο.

Η ευθύνη για ένα κατοικίδιο δε σταματά μόνο στην παροχή τροφής και στέγης. Μερικοί απλοί κανόνες συμβίωσης μηδενίζουν τους ενδεχόμενους κινδύνους:

Για το ζωάκι:

• Oφείλουμε να είναι εμβολιασμένο και να κάνει τακτικά την αποπαρασίτωσή του. 
• Πρέπει να του προσφέρουμε καθαρό περιβάλλον διαβίωσης και να το τρέφουμε με την κατάλληλη τροφή (κονσέρβα, ξηρή τροφή ή αν του δίνουμε από το δικό μας φαγητό να είναι μαγειρεμένο και να μην έχει αλλοιωθεί).
• Είναι απαραίτητο να συλλέγουμε καθημερινά τις ακαθαρσίες του με γάντια και να μην παίρνουμε το ζωάκι μας σε πισίνες ή παιδικές χαρές.
• Φροντίζουμε να του κάνουμε τις προγραμματισμένες, τακτικές επισκέψεις στον κτηνίατρο.
• Το ελέγχουμε συχνά για ψύλλους  και τσιμπούρια.
• Προσέχουμε να μην έρχεται σε επαφή με άλλα ζώα τα οποία είναι αδέσποτα ή δεν γνωρίζουμε αν είναι εμβολιασμένα, αποπαρασιτωμένα κλπ.

Για την έγκυο και όσους συμβιώνουν με την ίδια και το κατοικίδιο:

• Τακτικό πλύσιμο χεριών, κυρίως κατά την προετοιμασία – κατανάλωση φαγητού. 
• Συχνή αλλαγή άμμου υγιεινής, πάντα με γάντια. 
• Μη κατανάλωση ωμού ή μισομαγειρεμένου κρέατος ή απαστερίωτων προϊόντων.
• Καλό πλύσιμο της σαλάτας, των ωμών λαχανικών και των φρούτων. 
• Όχι επαφή με ζώα που έχουν διάρροια, κουτάβια ή μικρά γατάκια.
• Τα μικρά παιδιά που έρχεται σε επαφή να αποφεύγουν κι εκείνα με τη σειρά τους την επαφή με κοτοπουλάκια, χήνες, πάπιες και ερπετά. 
• Μετά από δάγκωμα ή πολλές γρατζουνιές, εκδήλωση πυρετού, λεμφαδενοπάθειας, εξανθήματος, πνευμονίας ή διάρροιας, ιδίως μετά από έκθεση σε ζώο, ζητάμε πάντα ιατρική βοήθεια.

Κι ας μην ξεχνάμε: η συμβίωση με τα κατοικίδια έχει σημαντικά οφέλη:

• Είναι καλοί σύντροφοι, ιδανικοί για την ψυχική και συναισθηματική υγεία της εγκύου. 
• Προσφέρουν εξαιρετική αεροβική άσκηση κατά την καθημερινή τους βόλτα.
• Σύμφωνα με πολλές έρευνες, τα νήπια που μεγαλώνουν σε περιβάλλον με κατοικίδιο έχουν λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουν αλλεργίες – βρογχικό άσθμα.

Μπορεί, επομένως, η εγκυμοσύνη να γίνει η ευκαιρία για την απόκτηση συνηθειών που βελτιώνουν την ποιότητα ζωής τόσο της οικογένειας όσο και του κατοικίδιου και προετοιμάζουν τον ερχομό του νεογέννητου σε ένα περιβάλλον φροντίδας και αγάπης για όλους.

Διάφορα νοσήματα που συνδέονται με κατοικίδια (εκτός από τις γάτες) και ο τρόπος που μεταδίδονται είναι:

• Από το σκύλο από την επαφή με κόπρανα μολυσμένου ζώου μπορεί να μεταδοθεί  Βρουκέλλα (σπάνια, αλλά σοβαρή), Εχινόκοκκος, Διάρροια (Cryptosporidium). Με άμεση επαφή μεταδίδονται οι Δερματομύκητες.
• Από τα Ινδικά χοιρίδια από την επαφή με κόπρανα μολυσμένου ζώου μπορεί να μεταδοθεί Διάρροια (Cryptosporidium).
• Από τα Πτηνά από την εισπνοή σταγονιδίων ή εκκρίσεων μολυσμένων πτηνών μπορεί να μεταδοθεί Πνευμονία (ψιττάκωση) που είναι σπάνια, αλλά σοβαρή.
• Από επαφή με ψάρια ενυδρείου μπορεί να μεταδοθεί το Κοκκίωμα του ενυδρείου.
• Από την κατάποση μολυσμένου υλικού ή και άμεση επαφή με Ερπετά (χελώνες, ιγκουάνα) μπορεί να μεταδοθεί Διάρροια (salmonella).